محمد مفيد مستوفى بافقى
396
جامع مفيدى ( فارسى )
صاحبقران امير تيمور گوركان مولانا مير على تبريزى اختراع نموده و خط نستعليق كه از رقاع و توقيع مأخوذ است اسناد آن به خواجه تاج سلمانى كردهاند . [ مولانا شمس الدين محمد شاه ] و در همان كتاب مذكور است كه يك روز خواجه تاج در سمرقند به اتفاق علما و اكابر و شعرا به سير باغى رفت . در اثناى صحبت در فن كتابت و مهارت در آن سخن به ميان آمد . خواجه تاج براى امتحان دوات و قلم طلب كرد و به نوشتن مشغول گرديده چون چاشتگاه شد و طعام ترتيب يافت و سفره در ميان آوردند دو هزار و هفتصد سطر از جميع خطوط نوشته بود كه همگى متجلى بود بر تعليم و اسلوب و قواعد خط و در آن باب وثيقه نوشته شيخ الاسلام و اكابر و علما و جمعى كه حاضر بودند مهر كردند . و صاحب خطان عرصهء دلگشاى يزد به خامهء خطوط شعاعى مهر منير بر كاغذ زرافشان اطباق آسمان مشق فضايل كردند و در خطوط اصول كه عبارتست از ثلث و نسخ و محقق و ريحان و رقاع و توقيع بجايى رسانيدند كه ديدهء هيچ مبصرى بر مانند رقمى كه از قلم مانى شيم [ 299 ب ] ايشان نيفتاده بلكه خامهء معجز - طراز آن سرافرازان رقم نسخ بر خطوط جميع خوشنويسان كشيدند و به خط تعليق و نسخ تعليق كه از خطوط فروعست قصب السبق از امثال و اقران ربودند . و سرآمد خوشنويسان نگارخانهء يزد مرحوم مغفور سعيد مولانا شمس الدين محمد شاه حكيم است كه به صفت ورع و ديندارى و تقوى و پرهيزگارى اتصاف داشته و در تحرير انواع خطوط درجهء كمال حاصل نموده به تخصيص در ثلث و نسخ و رقاع و توقيع و در علم كتابهنويسى عديل و نظير نداشته . چنانچه بىشبهه سطور آن رشك لؤلؤى منثور و نسخ و رقاع خوشنويسان نزديك و دور است . اگر خوش - خطان بلاد و امصار به ديدهء بصيرت بر كتابهء مسجد چقماقيه و پيش طاق عمارت حاجى صدر الدين احمد ابيوردى كه از نتايج قلم سحر آثار آنجنابست نظاره نمايند از روى انصاف خواهند فرمود ، رباعى :